Các blockchain như Algorand, Solana, Near... đều có một đặc điểm là người dùng không thể chi tiêu toàn bộ số dư của các loại tiền tệ gốc (native coin) trên chuỗi (ví dụ: $ALGO, $SOL, v.v.), một phần tiền sẽ bị khóa và đóng băng trong số dư.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tiết lộ lý do đằng sau thiết kế "đóng băng một phần số dư" của các blockchain khác nhau để giúp bạn hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của nó đối với người dùng.
Nguyên nhân
Điểm chung của các blockchain có thiết kế này là nhằm cân bằng giữa quyền tự do của người dùng và tính bảo mật của mạng lưới. Bằng cách yêu cầu người dùng khóa một phần tiền, các mạng lưới này có thể ngăn chặn thư rác và các hoạt động độc hại, đảm bảo tài nguyên được phân bổ hiệu quả và duy trì hiệu suất cao cho chuỗi. Tuy nhiên, cách tiếp cận này có nghĩa là người dùng cần hiểu các yêu cầu đó để quản lý số dư tài khoản của mình một cách hiệu quả.
Algorand
Trên chuỗi Algorand, tài khoản phải duy trì số dư tối thiểu để tồn tại trên blockchain. Yêu cầu này nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công độc hại và đảm bảo mạng lưới luôn hoạt động hiệu quả. Số dư tối thiểu được tính dựa trên quy mô tài khoản; quy mô tài khoản sẽ tăng lên khi người dùng chọn hoặc tạo thêm các Tài sản tiêu chuẩn Algorand (ASA) hoặc hợp đồng thông minh. Điều này có nghĩa là một phần số dư luôn bị "khóa" để đáp ứng yêu cầu này.
Near
Chuỗi Near có khái niệm đặt cược lưu trữ (đôi khi được gọi là "tiền thuê - rent"). Người dùng cần đặt cược một lượng $NEAR nhất định để chi trả cho không gian lưu trữ mà tài khoản và hợp đồng thông minh của họ sử dụng trên blockchain. Điều này đảm bảo sự phân bổ tài nguyên hiệu quả cho mạng lưới và ngăn chặn các cuộc tấn công độc hại. Số $NEAR đã đặt cược cho lưu trữ không thể bị tiêu trừ khi dữ liệu chiếm dụng không gian đó được xóa bỏ hoặc tài khoản bị xóa.
Solana
Solana giới thiệu một khái niệm mới gọi là "tiền thuê (rent)". Để duy trì một tài khoản trên Solana, tài khoản đó phải nắm giữ đủ $SOL để chi trả phí thuê. Điều này là do Solana nhắm đến việc duy trì hiệu suất cao và trạng thái hiệu quả bằng cách khuyến khích người dùng dọn dẹp các tài khoản không sử dụng. Tài khoản có thể được miễn phí thuê bằng cách nạp một lượng $SOL lớn hơn, điều này cơ bản là khóa một phần số dư để đảm bảo tài khoản giữ trạng thái hoạt động mà không phát sinh phí thuê liên tục.
Ripple (XRP Ledger)
XRP Ledger yêu cầu dự trữ tối thiểu để tạo và duy trì tài khoản. Yêu cầu dự trữ này nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công độc hại và các hoạt động ác ý bằng cách tăng chi phí tạo lượng lớn tài khoản hoặc thực hiện giao dịch. Số dự trữ tối thiểu có thể thay đổi dựa trên quyết định quản trị mạng lưới, nhưng đây là số dư "bị khóa" mà người dùng không thể chi tiêu trừ khi họ xóa tài khoản của mình (điều này không phải là hành động phổ biến).
Cardano
Khi bạn thực hiện đặt cược (staking) trong mạng lưới Cardano (ADA), tài sản sẽ được chia thành hai phần:
Số dư khả dụng: Số ADA có thể chuyển đi sử dụng ngay lập tức.
Số dư bị đóng băng (phần thưởng đặt cược): Phần thưởng sinh ra từ việc đặt cược nhưng chưa được nhận, tạm thời không thể chuyển trực tiếp.
Do đó, "tổng số dư" hiển thị trong ví sẽ lớn hơn số tiền thực tế có thể gửi đi. Nếu bạn muốn sử dụng phần bị đóng băng, bạn cần: Nhận phần thưởng đặt cược trước
Sau khi nhận, phần thưởng này sẽ chuyển vào số dư khả dụng và có thể thực hiện chuyển tiền bình thường.
Stellar (XLM)
Trong mạng lưới Stellar, tài khoản phải giữ lại một phần XLM làm số dư tối thiểu, vì vậy không thể chuyển toàn bộ số dư đi.
Số dư khả dụng: Số XLM có thể sử dụng để chuyển tiền bình thường.
Số dư dự trữ (số dư tối thiểu): Số XLM bắt buộc phải để lại trong tài khoản, không thể chuyển đi.
👉 Quy tắc cơ bản:
Dự trữ cơ bản: 1 XLM (yêu cầu tối thiểu để tài khoản tồn tại)
Do đó, "tổng số dư" hiển thị trong ví thường sẽ lớn hơn "số dư có thể gửi".
Bitcoin Ordinals
Giao thức Bitcoin Ordinals dẫn đến việc hầu hết các ví Bitcoin hiện nay đều cần khóa UTXO (Đầu ra giao dịch chưa chi tiêu). Điều này chủ yếu là do giao thức Ordinals gán một số thứ tự cho mỗi satoshi, từ đó có thể theo dõi và khắc dữ liệu siêu dữ liệu (metadata) lên từng đơn vị satoshi riêng lẻ.
Theo dõi Ordinals: Giao thức Ordinals gán cho mỗi satoshi một số thứ tự duy nhất dựa trên thứ tự chúng được đào. Điều này cho phép theo dõi chính xác từng satoshi.
Khắc (Inscription) và nguồn gốc: Thông qua việc khắc dữ liệu lên một satoshi cụ thể, giao thức Ordinals hỗ trợ tạo ra các tác phẩm nghệ thuật kỹ thuật số độc đáo (tương tự như NFT). Tuy nhiên, để duy trì tính toàn vẹn và nguồn gốc của các satoshi được khắc này, điều quan trọng là phải ngăn chúng bị chi tiêu ngoài ý muốn hoặc bị trộn lẫn với các satoshi khác.
Khóa UTXO: Ví khóa các UTXO chứa satoshi đã khắc để đảm bảo các satoshi cụ thể này không bị chi tiêu trong các giao dịch thông thường. Việc khóa UTXO giúp duy trì tính độc nhất và khả năng truy xuất nguồn gốc của các satoshi đã khắc, ngăn chặn mất mát dữ liệu siêu dữ liệu và đảm bảo việc xác định chính xác các satoshi đó.
Dynex (DNX)
Cơ chế đóng băng số dư trên chuỗi Dynex được thiết kế để bảo vệ mạng lưới và người dùng bằng cách đảm bảo tính toàn vẹn của giao dịch, tăng cường bảo mật và tuân thủ các yêu cầu pháp lý.
Xác nhận giao dịch: Để ngăn chặn việc chi tiêu kép (double-spending), số dư có thể bị đóng băng tạm thời cho đến khi giao dịch được xác nhận đầy đủ.
Biện pháp bảo mật: Để ngăn chặn gian lận và các giao dịch trái phép, mạng lưới có thể đóng băng số dư để xác minh.
Hợp đồng thông minh: Số dư liên quan đến hợp đồng thông minh có thể bị đóng băng cho đến khi hợp đồng thực thi xong.